Onderwerpe – Nasionaal

Temas en Onderwerpe vir 2019

Temas
Stroop
Poenankies
Persoonlikheid
Die goue draad deur jou toespraak: Lewenswyshede uit Spreuke 17, 22 en 27

Gebruik enige een, twee of al drie hierdie temas by die saamstel en lewering van jou aanbieding (toespraak).
 Let wel:  Hierdie woorde is die TEMA.  Die WOORD(E) hoef NIE in die onderwerp gebruik te word NIE.  Die lewenswyshede uit die Psalms moet die goue draad wees wat deur jou toespraak loop (aanhalings is nie nodig nie).
Die Tema vir jou toespraak is dus BAIE wyd sodat jy dieselfde toespraak wat jy vir die Podiumpretkompetisie skryf, ook in ander kompetisies kan gebruik  (of andersom) indien jou tyd vir die skryf van toesprake baie min is.
‘n Kandidaat stel hom-/haarself bloot aan die moontlikheid dat hy/sy gediskwalifiseer kan word indien ‘n toespraak wat in vorige jare in hierdie kompetisie gebruik is, weer gebruik word. (Daar is sporadies video-opnames gemaak wat – met die goedkeuring van sprekers – gebruik word vir opleiding.  Dit sal ‘n GROOT verleentheid wees om ‘n kind onnodig bloot te stel.)

Enige toespraak wat vanjaar by ‘n ander kompetisie gebruik word, mag ook vir Podiumpret ingeskryf word.

Sprekers en StorievertellersDie Graadwenner se naam sal op ‘n plaatjie by die Podiumpret Keurboom in die tuin van die Afrikaanse Taalmonument aangebring word.
Spanredenaars – Graadwenners se name sal op ‘n plaatjie by die Podiumpret Olienhoutboom in die tuin van die Afrikaanse Taalmonument aangebring word.  Die Storieverteller

Meer oor die TEMAS
Stroop – dik, soet, kleweringe vloeistof.  As jy  geen telligng aanteken in tennis.  As jy moet verminder aan dit wat jy het – iemand stroop jou klere/selfbeeld/ens.
Poenankies Poenankies beteken ‘oulik’ of ‘fraai’, ʼn lekker alternatief vir die slengwoord cute. Dis ʼn ou bekende woord in die suideliker en westeliker vorme van Afrikaans, maar het eintlik eers onlangs meer bekendheid in die res van die land begin geniet. In die 2017-uitgawe van die Afrikaanse woordelys en spelreëls word poenankies vir die eerste keer as Standaardafrikaans erken. (viva-Afrikaans.org).  Die klemtoon in die woord is op die eerste lettergreep.  Jy spreek dit POE-nang-kies uit.
Persoonlikheid – alles wat aan iemand ‘n unieke/eie karakter gee.  Beroemde persoon.
Die goue draad deur jou toespraak:
Lewenswyshede uit Spreuke 17, 18 en 22.  Lees, oordink en gebruik soos nodig in jou inleiding, jou eie mening(s) en jou slot.

Onderwerpe
Sprekervaardighede
1          Gelukwensingstoespraak
Tydsduur:
Gr R – 5:  2 – 3 minute
Onderwerpe:  Laer- en Hoërskool
Wens ‘n klasmaat geluk met ‘n uitsonderlike sport of akademiese prestasie.
OF
Wens ‘n jonger persoon in jou familie geluk met sy/haar verjaarsdag.

2          Verwelkomingstoespraak
Tydsduur:
Gr R – 5:  2 – 3 minute
Onderwerpe:  Laer- en Hoërskool
Een van die Beskermingsdienste in julle dorp (brandweer, ambulans, polisie, ens.) besoek julle skool om ‘n demonstrasie van toerusting of vaardighede te lewer.  Verwelkom hom/ haar/die groep by julle skool.

3          Inligtingstoespraak
Gr 1 tot 3:  3 – 4 min (plakkate)
Gr 4 tot 5:  3 – 5 min (plakkate)
Gr 6 tot 7:  4 – 6 min (elektronies – PowerPoint)
Gr 8 tot 12:  5 – 7 min (elektronies – PowerPoint)
19 tot 25 jaar:  5 – 7 min (elektronies – PowerPoint)
Onderwerpe:
Gr 1 tot 5:  Verduidelik ‘n interessante gebeurtenis vanuit die Geskiedenis of Wetenskap aan die gehoor.  Jy moet  jou inligting met behulp van plakkate oordra.  Jou tyd is beperk en sluit die voorbereidingstyd in – m.a.w. om jou plakkate gereed te kry.
Gr 6 tot 12:  Verduidelik ‘n moeilike begrip uit jou Wiskunde-, Ekonomie- of Wetenskapkennis aan die gehoor.  Jy moet  jou inligting met behulp van ‘n elektroniese aanbieding oordra (bv. PowerPoint).  Jou tyd is beperk en sluit die voorbereidingstyd in – m.a.w. om jou tegnologie gereed te kry.

 4          Motiveringstoespraak
Gr 1 tot 3:  3 – 4 min
Gr 4 tot 5:  3 – 5 min
Gr 6 tot 7:  4 – 6 min
Gr 8 tot 12:  5 – 7 min
19 tot 25 jaar:  5 – 7 min
Onderwerpe:
Detensie is ‘n plaasvervanger vir lyfstraf, maar het nie altyd die gewenste uitwerking nie.
Lewer ‘n toespraak:
a)  Aan leerders in jou Graadgroep (tydens julle Graadbyeenkoms) waarin jy hulle motiveer om hulle ingesteldheid teenoor skool (personeel, huiswerk medeleerders, ens.) te verander en sodoende detensie te vermy.
b)  Aan leerders in ‘n jonger Graadgroep (bv. tydens hulle Graadbyeenkoms) [Graad 4-leerder aan Graad 1’s of Graad 11-leerder aan Graad 8’s] om hulle bewus te maak van die wins van harde werk en toewyding.
c)  Aan ouers tydens ‘n Ouervergadering om volwassenes te motiveer om meer bewus te wees van hulle verantwoordelikheid om hulle kinders as verantwoordelike volwassenes uit die skoolstelsel te laat tree.

5          Humoristiese toespraak
Gr 1 tot 3:  3 – 4 min
Gr 4 tot 5:  3 – 5 min
Gr 6 tot 7:  4 – 6 min
Gr 8 tot 12:  5 – 7 min
19 tot 25 jaar:  5 – 7 min
Onderwerpe:
Detensie is dikwels die enigste manier waarop die gebrek aan  dissipline in ‘n skoolstelsel hanteer kan word.  Gebruik ‘n humoristiese manier om leerders daarop te wys dat om detensie te sit ‘n mors van tyd, produktiwiteit en energie is
OF
Enige toespraak waarin een of meer van die TEMAS na vore kom.
Onthou:  Hierdie tipe toespraak is nie ‘n reeks grappies wat ingeryg word nie.  Dis ‘n lewenswaarheid waarmee alledaags omgegaan word waar mense DINK hulle doen die regte ding, maar eintlik vernietig hulle iets anders waaroor hulle sterk voel.  ‘n Sentrale tema word van verskillende kante belig (lees “uitgeput”).  Luister gerus (maar moenie kopieer nie!) na Schalk Bezuidenhout, Nataniël en Trevor Noah.

 6          Redenaarstoespraak
Gr 1 tot 3:  3 – 4 min
Gr 4 tot 5:  3 – 5 min
Gr 6 tot 7:  4 – 6 min
Gr 8 tot 12:  5 – 7 min
19 tot 25 jaar:  5 – 7 min
Onderwerpe:
Enige toespraak wat in ander redenaarskompetisies gebruik is, kan hier gebruik word.
Enige toespraak waarin een of meer van die temas na vore kom. LET WEL:  Die TEMA hoef NIE deel te wees van jou ONDERWERP NIE.
Die onderwerp moet beredeneerd wees

 7.1       Onvoorbereid (Redenaarstoespraak soos vir ander kompetisies)
Gr 5 tot 7:  3 – 5 min
Gr 8 tot 12:  4 – 5 min
19 tot 25 jaar:  5 – 7 min
Voorbereidingstyd:      60 minute
Prosedure:
Die tyd wat jy by die voorbereidingslokaal moet opdaag word vooraf aan jou gegee.
Met jou aankoms by die voorbereidingslokaal word 4 onderwerpe aan jou voorgehou (2 temas met ‘n vir- of teenkeuse by elk).
Jy kry 30 sekondes om een onderwerp te kies
Nadat jy gekies het, kry jy 3 – 4 leesstukke oor die onderwerp
Jy lewer die toespraak in ‘n ander lokaal

OF
7.2       Onvoorbereid met koerantknipsels
Gr 5 – 12 (enige leerder mag inskryf):
Die tyd wat jy by die voorbereidingslokaal moet opdaag word vooraf aan jou gegee.
Jy het 60 sekondes om 5 koerantknipsels te kies en dan het jy 60 minute om ‘n toespraak te skryf.
Jy kan enige van die volgende toesprake skryf:
Inligtingstoespraak
Motiveringstoespraak
Humoristiese toespraak
Redenaarstoespraak
Jy lewer die toespraak in ‘n ander lokaal
Wenk:  Maak doodseker jy weet wat die vereistes vir elkeen van hierdie soorte toesprake is.

8           Spanredenaars 
8.1       Spanredenaars – Voorbereid
Gr 1 tot 5:  5 – 8 min
Gr 6 tot 7:  5 – 10 min
Gr 8 tot 12:  8 – 12 min
Gedurende die eerste ronde sal die toespraak en  elke spanlid geëvalueer word. 
Wenke sal gegee word hoe om spanwerk te verbeter.  ‘n Beoordeelstaat is vooraf op aanvraag beskikbaar.
Enige beredeneerde onderwerp kan gebruik word om ‘n standpunt in te neem.
Die toespraak moet beredeneerbaar wees en daar moet ‘n duidelike inleiding, drie argumente en ‘n slot wees.
–  Die Spanredenaars word aangemoedig om van Idiome en Spreekwoorde gebruik te maak by die skryf van hulle toesprake.
–  ‘n Span bestaan uit ‘n inleier/voorsitter met twee of drie ander sprekers wat die standpunt ondersteun.
–  Die klem val op SPANWERK en OORREDING.
–  ‘n Lys van die idiome wat julle in die toespraak gebruik, moet vooraf aan die beoordelaar beskikbaar gestel word.
–  Leerders neem in skooldrag deel (behalwe Gr R – 3 in die Eksperimentele afdeling waar skooldrag opsioneel is) .
–  Natuurlike gesprekvoering word aangemoedig.  
–  Punte word in die semi-finaal en die finaal afgetrek indien die span oor die tyd gaan.

8.1.1Spandebat
Formele aanslag waar die span hulleself beperk tot die gebruik van handgebare, enkele bewegings in en uit hulle stoele, ens.

8.1.2  Spanpret
‘n Meer dramatiese aanslag met meer beweging, hanteerbare hulpmiddels, ens.  Onthou:  Dis NIE ‘n drama-in-die-kleine nie.  Dit moet nog steeds REDENAARS wees.  ‘n Meer visuele aanbieding is hier ter sprake.

 8.2       Spanredenaars – Onvoorbereid
Gr 6 tot 7:  4 – 8 min
Gr 8 tot 12:  6 – 10 min
Voorbereidingstyd:  1 uur
Gedurende die eerste ronde sal elke spanlid geëvalueer word en wenke gegee word hoe om spanwerk te verbeter.  ‘n Beoordeelstaat vir die eerste ronde is vooraf op aanvraag beskikbaar.
–  Deelnemers ontvang ‘n stelling waar hulle ‘n standpunt moet inneem en motiveer.
–  Hulle ontvang (nie kies nie!) ook in die eerste ronde 10 idiome oor ore en oë en in die finaal 20 idiome oor hand en hulle betekenisse waarvan hulle soveel moontlik in hulle toespraak moet gebruik.
–  Leerders is vry om hulle eie geloofwaardige bronne te gebruik. Hulle mag ENIGE elektroniese  toerusting gebruik om navorsing op die internet te doen om hulle argumente te versterk.
–  Geen hulp van ouers, afrigters of onderwysers sal toegelaat word nie.

Vir die eerste ronde sal idiome oor ore en oë gebruik word.  Maak seker dat jy die lys aanvra.  (Jy hoef dit nie uit jou kop te leer nie.)
Vir die semi-finaal sal voet/poot as tema gebruik word.
Vir die finaal sal hand as tema gebruik word.
Onthou:  Hierdie idiome EN HULLE BETEKENISSE sal saam met die onderwerp aan jou gegee word wanneer julle aanmeld.
Daar sal ‘n “idiometeller” (deur die WAT aanbeveel) in die finaal wees om die korrekte gebruik van die idiome te verifieer.

9.   Storievertel
Die kuns om stories te vertel is besig om uit te sterf.  ‘n Goeie storie 

Podiumpretknopies
Alle sprekers wat 75% en meer tydens die eerste ronde het, ontvang ‘n lapelknopie:
Podiumpret – Verwelkoming
Podiumpret – Gelukwensing
Podiumpret – Inligting
Podiumpret – Motivering
Podiumpret – Humoristies
Podiumpret – Redenaars
Podiumpret – Onvoorbereid
Die Ervare afdeling se knopies is in goud geskryf.
Die Onervare afdeling se knopies is in wit geskryf.

Podiumpret – Spanredenaars
Die Spandebat afdeling se knopies is in goud geskryf.
Die Spanpret afdeling se knopies is in wit geskryf.

Leer jou toespraak uit jou kop uit, kom bied dit met selfvertroue aan en neem reeds die eerste ronde jou knopie saam met jou sertifikaat en beoordeelstaat huis toe.

2                 Leesvaardigheid
2.1        Voorbereid
2.1.1          Tydsduur
Graad 1 – 3: 1 – 2 minute (korter indien ‘n gedig)
Graad 4 – 7: 2 – 3  minute (korter indien ‘n gedig)
Graad 8 – 12: 3 – 4  minute (korter indien ‘n gedig)

2.1.2          Keuse van leesstuk
Die keuse van die leesstuk/uittreksel wat voorgelees word moet een van die temas bevat. (Moedertaal, balans, omgee vs. om te gee ).  NIE die WOORD(e) NIE – die tema / boodskap.
Enige werk van enige skrywer mag voorgelees word.  ‘n Uittreksel wat binne die vereiste tyd gedoen word, mag ook gebruik word.
Jy mag slegs die boek by jou hê.

 2.1.3          Kleredrag:  Aanbieding is formeel – in skooldrag

 2.1.4          Datums vir die leeskompetisie: 
Dieselfde dag as die Sprekervaardighedekompetisie.

2.1.5          Verloop
‘n Duidelik gefotostateerde afskrif van die leesstuk met die leerder se naam op moet tydens registrasie by die beoordelaar of registrasiebeampte ingegee word.
Die leser stel homself voor, en sê die naam van die werk en die skrywer.
Hy/sy sê ook vir die gehoor of dit ‘n gedig, dialoog, kortverhaal of uittreksel is.
Geen kommentaar of verduideliking (bv. Toneelaanwysings) mag saam met die lees van die stuk deur die leser aangebied word nie.
Hierdie is ‘n Leeskompetisie. Geen voordra van gedigte word daarom toegelaat nie.

 2.1.6a          Gedig
Laerskool:  Lengte van gedig:  20 – 30 reëls
Hoërskool:  Lengte van gedig:  30 – 40 reëls
Die klem val op die interpretasie.  Gedig moet gelees – nie voorgedra word nie.
Kies liewer ‘n langer gedig in die laer Grade

2.1.6b          Verhaal
Let op die tydsduur.
Daar mag dialoog in die verhaal voorkom.

2        Leesvaardigheid – Onvoorbereid
Doel:
Om kinders uit te daag om enige leesstuk met interpretasie te kan voorlees.  Hierdie afdeling is vir die meer ervare lesers wat van ‘n uitdaging hou.  Leesstukke is nie moeilik nie en gaan leerders nie probeer uitvang met moeilike woorde nie – dit gaan bloot daaroor dat ‘n boek opgetel en met selfvertroue voorgelees kan word.
Deur hardop voor te lees, word leerders leestekensensitief gemaak om die betekeniswaarde van woorde en sinne raak te sien.
Kwaliteit leesstukke vestig waardes wat deel word van leerders se leefwêreld.

2          Verloop:
Die deelnemer ontvang die boek wanneer sy naam uitgelees word.

  1. Die leser stel homself voor, die naam van die werk en die skrywer.
  2. Dui ook vir die gehoor aan of dit ‘n gedig, dialoog, kortverhaal of uittreksel is.
  3. Die gedeelte sal duidelik afgebaken wees.
  4. Die leser kan begin sodra hy/sy gereed is.
  5. Geen kommentaar of verduideliking mag saam met die lees van die stuk deur die leser aangebied word nie.
    Hierdie is ‘n Leeskompetisie.  Geen voordra van gedigte word toegelaat nie (indien dit bekend is aan die voorleser).

3          Podiumpretknopies
Alle leerders wat 75% en meer tydens die eerste rondte het, ontvang ‘n lapelknopie met die woorde:
Podiumpret-Lees:Gedig
Podiumpret-Lees:Verhaal
Podiumpret–Lees:Dialoog
Voorbereide Lees se knopies is in wit geskryf.
Onvoorbereide Lees se knopies is in goud geskryf.